Active Recall và Spaced Repetition: học flashcard sao cho nhớ lâu
7 phút đọc6 lượt xem
Super Admin
Đọc lại sách nhiều lần tạo cảm giác quen thuộc, và cảm giác quen thuộc rất dễ bị nhầm với hiểu biết. Đến lúc gặp một câu hỏi diễn đạt khác đi trong phòng thi, kiến thức tưởng như đã nắm chắc bỗng biến mất. Hai kỹ thuật active recall và spaced repetition giúp bạn tránh cái bẫy đó, và flashcard là công cụ gọn nhất để áp dụng cả hai.
Active recall là gì
Active recall, hay chủ động gợi nhớ, là việc buộc bộ não tự lấy thông tin ra thay vì chỉ nhìn lại thông tin đó. Khi bạn đọc một đoạn về các mô hình kiểm soát truy cập, bạn đang tiếp nhận. Khi bạn che sách lại và tự hỏi "mô hình nào để chủ sở hữu dữ liệu quyết định quyền truy cập?", bạn đang gợi nhớ.
Gợi nhớ khó hơn đọc lại, và chính sự khó đó là điều có ích. Mỗi lần bạn phải cố nhớ ra một khái niệm, con đường dẫn đến khái niệm đó trở nên rõ hơn. Ngược lại, đọc lại mười lần một đoạn quen thuộc thường chỉ khiến bạn nhận ra nó nhanh hơn, chứ không giúp bạn tự nói ra nó.
Một cách kiểm tra đơn giản: nếu bạn không thể giải thích một khái niệm cho người khác mà không nhìn tài liệu, bạn chưa thật sự nhớ nó.
Spaced repetition là gì
Spaced repetition, hay lặp lại ngắt quãng, là ôn lại một nội dung sau những khoảng thời gian tăng dần. Thay vì học dồn một chủ đề trong một buổi rồi bỏ đó, bạn gặp lại nó sau một ngày, vài ngày, một tuần, rồi lâu hơn nữa. Mỗi lần ôn đúng lúc bạn sắp quên, trí nhớ được củng cố và lần quên tiếp theo đến chậm hơn.
Bảng dưới đây là một lịch ôn gợi ý cho người mới bắt đầu. Nó không phải công thức chuẩn; các ứng dụng flashcard thường tự điều chỉnh khoảng cách dựa trên việc bạn trả lời đúng hay sai.
| Lần ôn | Khoảng cách từ lần trước | Mục đích |
|---|---|---|
| Lần 1 | Ngay trong ngày học | Kiểm tra bạn đã hiểu thẻ chưa |
| Lần 2 | 1 ngày | Giữ lại sau giấc ngủ đầu tiên |
| Lần 3 | 3 ngày | Bắt đầu kéo dài khoảng nhớ |
| Lần 4 | 1 tuần | Củng cố |
| Lần 5 | 2 tuần | Chuyển sang trí nhớ dài hạn |
| Lần 6 | 1 tháng | Duy trì đến ngày thi |
| Trả lời sai ở bất kỳ lần nào | Quay về 1 ngày | Học lại từ đầu, không xấu hổ |
Điểm mấu chốt nằm ở dòng cuối. Một thẻ trả lời sai không phải thất bại; đó là tín hiệu cho biết thẻ đó cần được ôn sớm hơn. Hãy trung thực khi chấm: nếu bạn phải đoán, hãy tính là sai.
Cách tạo một thẻ flashcard tốt
Kỹ thuật chỉ hiệu quả khi thẻ được viết tốt. Phần lớn người bỏ flashcard giữa chừng không phải vì phương pháp sai, mà vì bộ thẻ của họ quá dài, quá mơ hồ hoặc quá nhiều. Hãy làm theo các bước sau:
- Hiểu trước, rồi mới tạo thẻ. Flashcard dùng để giữ kiến thức, không phải để học kiến thức lần đầu. Đọc và hiểu phần lý thuyết trước đã.
- Mỗi thẻ chỉ hỏi một ý. Nếu mặt sau có ba gạch đầu dòng, hãy tách thành ba thẻ.
- Viết câu hỏi buộc bạn phải suy nghĩ. Thay vì "Định nghĩa RTO", hãy hỏi "Chỉ số nào cho biết hệ thống phải hoạt động trở lại trong bao lâu sau sự cố?".
- Giữ mặt sau ngắn. Một câu, hoặc vài từ khoá. Nếu bạn cần cả đoạn văn để trả lời, câu hỏi đang quá rộng.
- Dùng lời của chính bạn. Diễn đạt lại thay vì chép nguyên văn từ tài liệu; việc diễn đạt lại đã là một lần học.
- Thêm ngữ cảnh khi cần. Các cặp khái niệm dễ nhầm, như RTO và RPO, nên có một thẻ riêng hỏi về sự khác nhau giữa chúng.
- Xoá hoặc sửa thẻ gây khó chịu. Một thẻ bạn sai mãi thường là thẻ viết chưa tốt. Hãy viết lại thay vì cố nhồi.
Thẻ kém và thẻ tốt
Hãy so sánh hai cách viết cho cùng một nội dung về mật mã học.
Thẻ kém
Mặt trước: Mã hoá đối xứng và bất đối xứng
Mặt sau: Đối xứng dùng một khoá chung cho cả mã hoá và giải mã, nhanh, phù hợp dữ liệu lớn nhưng khó phân phối khoá. Bất đối xứng dùng cặp khoá công khai và bí mật, chậm hơn, giải quyết bài toán phân phối khoá, dùng cho chữ ký số và trao đổi khoá. Thường kết hợp cả hai trong thực tế.
Thẻ này không có câu hỏi, chỉ có một chủ đề. Mặt sau chứa ít nhất năm ý khác nhau, nên khi ôn bạn không biết mình đã nhớ đủ hay chưa, và rất dễ tự chấm là đúng chỉ vì nhớ được một hai ý.
Thẻ tốt
Mặt trước: Vì sao trong thực tế người ta thường dùng mã hoá bất đối xứng để trao đổi khoá, rồi dùng mã hoá đối xứng cho dữ liệu?
Mặt sau: Bất đối xứng giải quyết việc phân phối khoá an toàn; đối xứng nhanh hơn nhiều khi mã hoá khối lượng dữ liệu lớn.
Thẻ thứ hai hỏi một điều cụ thể, buộc bạn phải hiểu lý do chứ không chỉ học thuộc. Phần còn lại của thẻ kém nên được tách thành các thẻ riêng, mỗi thẻ một câu hỏi.
Thuật ngữ cần biết
- Active recall
- Tự lấy thông tin ra từ trí nhớ thay vì nhìn lại tài liệu.
- Spaced repetition
- Ôn lại nội dung sau những khoảng thời gian tăng dần.
- Thẻ đến hạn
- Thẻ mà lịch ôn xác định cần được xem lại hôm nay.
- Đường cong quên
- Hình ảnh mô tả việc ta quên dần một nội dung theo thời gian nếu không ôn lại.
- Ảo tưởng thành thạo
- Cảm giác đã nắm vững chỉ vì nội dung trông quen, trong khi chưa tự nhớ ra được.
Áp dụng vào việc ôn chứng chỉ bảo mật
Đề thi các chứng chỉ như CISSP, CISM hay Security+ hiếm khi hỏi định nghĩa trực tiếp. Chúng thường đặt bạn vào một tình huống và hỏi nên làm gì. Vì vậy flashcard chỉ là một nửa công việc: nó giữ cho các khái niệm luôn sẵn sàng, còn câu hỏi tình huống mới rèn khả năng áp dụng. Một cách kết hợp hợp lý là ôn thẻ đến hạn vào đầu mỗi buổi học, rồi dành phần lớn thời gian còn lại cho câu hỏi luyện tập.
Khi làm câu hỏi và trả lời sai, hãy xem khái niệm nào khiến bạn sai. Nếu đó là một khái niệm chưa có thẻ, hãy tạo thẻ mới ngay. Theo thời gian, bộ thẻ của bạn sẽ phản ánh đúng những chỗ bạn hay nhầm, thay vì là một bản sao của mục lục sách.
Đừng cố đuổi kịp số lượng. Ôn đều mỗi ngày một số thẻ vừa phải sẽ hiệu quả hơn nhiều so với để thẻ dồn lại rồi ôn hàng trăm thẻ trong một buổi. Nếu số thẻ đến hạn mỗi ngày quá lớn, hãy tạm dừng thêm thẻ mới cho đến khi bạn theo kịp.
Kết luận
Active recall giúp bạn biết mình thật sự nhớ gì, spaced repetition giúp bạn nhớ nó đủ lâu để mang vào phòng thi. Một bộ thẻ nhỏ, mỗi thẻ một câu hỏi rõ ràng, được ôn đều đặn, sẽ giá trị hơn một bộ thẻ khổng lồ mà bạn ngại mở ra.
38 chứng chỉ quốc tế
Bạn đang ôn chứng chỉ nào?
Ngân hàng câu hỏi, flashcard và đề thi thử theo đúng đề cương của từng kỳ thi.
Khám phá chứng chỉ

Thảo luận / Bình luận (0)
Chưa có thảo luận nào. Hãy gửi bình luận đầu tiên nhé!
Vui lòng Đăng nhập để tham gia thảo luận.